ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਨੇ ਅਲਬੈਟ੍ਰੋਸ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਗਰਮੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ’ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਜਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਥਾ ਸੋਕੇ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਇਲਾਜ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਜੀਵ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ‘ਚ ਹੈ। ਅਲਬੈਟ੍ਰੋਸ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਡੇਡ ਡੀ ਲਿਸਬੋਆ, ਮੋਂਟਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਟੈਰੀਓ, ਰੂਆ ਜਾਰਡਿਮ ਡੋ ਟੈਬਾਕੋ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਅਲਬਾਟ੍ਰੋਸ ਪੰਛੀਆਂ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉਸਦੀ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ‘ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਟਾਪੂ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 15,500 ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਸੀਡਿੰਗਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ‘ਚ ਇਹ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ‘ਚ ਪਾਇਆ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੀਸਦੀ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8 ਫੀਸਦੀ ਵਧੀ ਹੈ। “ਅਲਬਾਟ੍ਰੋਸ ਬਤਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 12 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੁਝ ਟਾਪੂਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤਾਕਤ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਜਿਸ ਟਾਪੂ ‘ਤੇ ਇਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੋਜਨ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਉੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਥੀ ਚੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।” ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਵੀ ਕਮੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਇਹ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ‘ਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨਸ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।