ਸਿਆਸਤਖਬਰਾਂਦੁਨੀਆ

ਚੀਨ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ’ਚ ਨਵਾਂ ਭਾਈਵਾਲ ਲੱਭਿਆ

ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਧੇਗਾ ਤਣਾਅ

ਬੀਜਿੰਗ-ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਚੀਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ‘ਦੋਸਤ’ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਹੁਣ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੀਨ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਭਾਈਵਾਲ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਚੀਨ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਏਈ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜਾਇਦ ਅਲ ਨਾਹਯਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਹੈਕੇਂਡੇ ਹਿਚਿਲੇਮਾ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਾਈਡੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਯੂਏਈ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ, ਆਈਪੀਈਐਫ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਈਡੇਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਕਵਾਡ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬਰੂਨੇਈ, ਭਾਰਤ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਜਾਪਾਨ, ਕੋਰੀਆ ਗਣਰਾਜ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 12 ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯਾਨੀ 13 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਹ ਗੱਠਜੋੜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 40 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਵਿਚਾਲੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਜਨਰਲ ਵੇਈ ਫੇਂਗ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੀਜਿੰਗ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਜਨਰਲ ਵੇਈ ਫੇਂਗ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਬਹੁਪੱਖਵਾਦ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਚੀਨ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਗਰੀ-ਲਾ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਇਕ ‘ਮੁਰਦਾ ਅੰਤ’ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਵਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸ਼ਾਂਗਰੀ-ਲਾ ਡਾਇਲਾਗ ਦੌਰਾਨ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

Comment here